نگاهی تحلیلی به مبلمان شهري
نوشته: رضا لاهيجي
كارشناس ارشد طراحي صنعتي از دانشگاه تهران
مدرس دانشگاه
1. مبلمان شهري / مقدمه و تعاريف كلي:
شهر يك اثر هنري بزرگ است كه آفرينندگاني به وسعت خود و به تعداد جمعيتش دارد «هدف غايي يك شهر ايجاد محيطي خلاق و پرورنده براي مردمي است كه در آن زندگي مي كنند» چنين محيطي با گوناگوني بسيار، آزادي انتخاب به افراد مي دهد و زمينه خلاقيت را فراهم مي آورد، فضاي شهر حداكثر ارتباط را با مردم و زيستگاه پيرامونشان برقرار مي سازد و تنها يك وسيله براي در اختيار گذاردن تمام اين ها دردست دارد: امكانات مناسب شهري .
در فضاي ميان ساختمانها و بناها، عناصر مكملي نياز است تا زندگي شهري را سامان بخشد، تجهيزاتي كه همچون اثاث يك خانه، امكان زندگي را در فضاي محصور ميان سنگ و بتن و شيشه فراهم آورد. اين اجزاء، جريان حركت، سكون، تفريح و اضطراب را در شهر تنظيم مي كنند و به آن روح مي بخشند. اثاثه، تجهيزات يا مبلمان شهري، خياباني يا فضاي باز اصطلاحات رايج اين تسهيلات و امكانات هستند. اين تسهيلات در انگلستان بيشتر به «مبلمان خياباني» و در امريكا به «مبلمان همگاني» با «مبلمان فضاي باز» معروف هستند. « اثاثه، جمع اثاث به معناي وسايل و لوازم زندگي است. تجهيزات، جمع تجهيز، در مفهوم آراستن و بسيج كردن و بيشتر به وسايل و ساز و برگ نظامي اطلاق مي شود. مبلمان واژه فرانسوي به معناي مجموعه اثاثه و دكوراسيون يك محل است.»
رايج ترين تركيب فوق «مبلمان شهري» است كه مي تواند دربردارنده مفاهيم ضمني نيز باشد. دامنه مفهومي و كاربردي اين واژه بسيار گسترده است. مبلمان شهري به مجموعه وسيعي از وسايل، اشياء، دستگاهها، نمادها، خرده بناها، فضاها و عناصري گفته مي شود كه چون در شهر و خيابان و در كل در فضاي باز نصب شده اند و استفاده عمومي دارند، به اين اصطلاح معروف شده اند.
امروزه مشكل اصلي تهران بزرگ در دو بعد حركت شهري(سواره و پياده) و مشكلات ادراك و رفتار در منظر شهري قابل بررسي است.
بنابراين وظيفه و مسئوليت خطيري براي برنامهريزي، ساماندهي، آرامسازي و بهسازي فضا و تجهيزات شهري بر دوش مسئولين، مديران، طراحان و هنرمندان ايراني مي باشد.
ساختار برنامه اي كه مي تواند شهر را از هر دو بعد منظر شهري و حركت در شهر ساماندهي نمايد به دو بخش اصلي تقسيمبندي مي شود:
1-طراحي محيطي و نماي شهري :
فضا سازي، محوطه سازي، كف سازي، پياده راه سازي، نقاشي ديواري، مرمت، نورپردازي، پاكسازي جدارههاي شهري و نما سازي، احياء بافتهاي با ارزش تاريخي، فرهنگي، معماري و كاربردهاي شهري، آرامسازي و.....
2-مبلمان و تجهيزات شهري :
شامل كليه ملزومات و اثاثيه شهري كه در محيط شهر قرار مي گيرند و بيش از يكصد عنوان تقسيم بندي مي شود؛ از نرده و ميلههاي راه بند و روشنايي گرفته تا ايستگاههاي اتوبوس، سرويسهاي بهداشتي، تابلوها، بيلبوردهاي تبليغاتي، سطل زباله و پلهاي عابر پياده.
تقسيم بندي عناصر مبلمان شهري بصورتهاي مختلفي عنوان شده ولي در كل ميتوان انرا در چهارگروه اصلي معرفي نمود :
الف- مبلمان خياباني
ب- مبلمان پاركي
ج- مبلمان ترافيكي
د- سازههاي اطلاع رساني و تبليغاتي
امروزه تجربه و كاربرد عناصر شهري نشان داده كه استفاده از تجهيزات و مبلمان مناسب تا چد ميتواند اثر مثبتي بر روي شهروندان و استفاده كنندگان از محيطهاي شهري داشته باشد. بطور مثال طراحي نشيمن مناسب به مردم اين امكان را ميدهد كه در فرصتهاي لازم از نشستن و ديدن فضاي شهري لذت برده و حتي ارتباط اجتماعي و كلامي با يكديگر برقرار نمايند.
پژوهشهاي شهري و زيست محيطي نشان ميدهد كه استفاده كنندگان و عموم مردم خواستار چند منظوره بودن تجهيزات شهری و زيباسازي هرچه بيشتر آن هستند بطوريكه بصورت يك سمبل يا نماد و حجم شهري در آمده و متناسب با طراحي زيباي اتومبيلها و محصولات مدرن به توقعات زيبايي شناسانه مردم و نيازهاي دنياي امروز نيز جواب دهد . به همين دليل در سراسر جهان مطالعات و مسابقات بسياري در زمينه طراحي بهينه مبلمان شهري صورت ميگيرد.
اهميت توجه به هويت و فرهنگ
با رشد شهرها و حومهها، گرايشي افراطي در يك شكل كردن چهره شهري به وجود آمده است، به گونهاي كه اغلب تفاوت كمي در روحيه مبلمان نقاط مختلف شهر يا حتي گاهي ميان چند كشور ديده ميشود. حال آن كه هنوز هم جذابترين و به ياد ماندنيترين محلهها آنهايي هستند كه با شكل و شمايل ويژه و مختص به خود در خاطرهها جاي ميگيرند و شايد از همين روست كه در كوششهاي جديد براي نوسازي و ساماندهي شهرها به اين خصوصيات توجه بسيار ميشود :
* از ديدگاه طراحان، انتخاب و طراحي مناسب مبلمان شهري، حفظ هويت مكان و نمود بيشتر آن را ممكن ميسازد. اين برخورد در احياي مناطق تاريخي و سنتي بسيار موثر است
* اگر دخالت در شهر به تزيينات سطحي محدود نشود ، بايد ميان بافت اجتماعي و فضاي شهر توازني ايجاد كرد.
* آنگاه كه بافت اجتماعي مكاني تثبيت شده و در ميان ساكنانش مفهوم شهر نشيني، ريشهاي عميق دواند، ميتوان به ساختارهايي مكمل در سيما و منظر آن پرداخت و شرايط را براي حفظ محيط و رفاه اهالياش مهيا كرد.
* به اتكاي همين بافت اجتماعي تثبيت شده و ريشهدار مي توان در مدت زماني كافي و با روشي پويا، خيابانهاي محله و شهر را به گونهاي مجهز كرد كه بازتاب فرهنگ آن باشد.
در حقيقت, فراهم آوردن امكان بهرهوري رفاهي و زيبايي شناختي از محيط زيست، به معناي ارج نهادن به زندگي و ارزشهاي تمدن است .
يكي از دلايل مهم بي هويتي تهران، عدم توجه به تفاوتهاي موجود بين فضاهاي مختلف شهري، اكتفا نمودن به طرحهاي يكنواخت و به اصطلاح استاندارد و پرداختن به ظرفيتهاي مفهومي است بدون در نظر گرفتن ارزشهاي زيباشناسي شهري و هنري , و بسنده نمودن به امكانات توليد وصنعت آنهم از نوع ابتدايي ترين آن.
ارزشهاي عملكردي و زيباشناختي شهري، از طريق برخورد مجزا و مشخص با هر يك از فضاهاي خرد و كلان ايجاد ميشود.
پرداختن كلي به فضاهاي شهري و همه چيز را با يك ديد نگاه كردن بمعناي نفي تك تك ارزشها ميباشد.
* شايد بنياديترين اقدامي كه ميتواند در كنار ساماندهي مبلمان شهري، بافت شهر را از نظر كيفي به وضعيت مطلوب نزديك سازد، رعايت موارد زير باشد :
تهيه الگوها،
ضوابط قابل انعطاف و سنجيده براي بهسازي و توسعه،
آينده نگري هوشمندانه .
ما بايد آينده نگری کنيم و آينده نگری نياز به کوشش سه گانه دارد :
پژوهشگری / سياستگزاری / برنامه ريزی .
نظرات
سلام
من در حال انجام یک طرح تحقیقی هستم با نام تاثیر منفی تابلوهای تبلیغاتی بر مبلمان شهری و فرهنگ عمومی . رشته اصلی من جامعه شناسی است . خوشحال میشم اگر در زمینه تبلیغات منو راهنمائی کنین . قبلا از توجهتون سپاسگذارم . ایملمو نوشتم در صورتی که فرصت داشتین و دوست داشتین منو راهنمائی کنین . ممنون . خدانگهدار
جمعه، ۹ فروردین ۱۳۸۷
یادم شد خودم رو معرفی کنم . من فوق لیسانس دارم و مدرس دانشگاه هستم .
سرکار خانم سعیدی میل زدم خدمتتان
جمعه، ۹ فروردین ۱۳۸۷
سلام من در مورد مبلمان شهري به منبع معتبر نياز دارم. ممنون ميشم اگه ايميلتون رو به من بدهيد تا بتونم باهاتون در اين زمينه مشورت كنم.
جمعه، ۲۱ تیر ۱۳۸۷
سلام من دانشجوی مهندسی شهرسازی هستم ، پروژه ای داشتم در مورد مبلمان شهری خیابان ولی عصر بخصوص نیمکت هایی که گذاشته شده ،واینکه چقدر شهروندان راضی هستند. اگر اطلاعاتی در مورد این طرح دارید ممنون میشم منو راهنمایی کنید. و اگر منابعی رو می توانید معرفی کنید .
از همکاری شما متشکرم .
پرنیان نورائی
شنبه، ۲۲ تیر ۱۳۸۷
با سلام
دنبال منبعی در مورد طراحی صندوقهای جمع آوری صدقات هستم ممنون میشم اگر کسی از دوستان بتونه کمکم کنه
جمعه، ۱۵ شهریور ۱۳۸۷
سلام
من می تونم بیشتر در مورد مبلمان شهری مطالبی را در یافت کنم از طریق ای میلم ممنون می شم.
فعلا مقدور نیست
شنبه، ۲۳ شهریور ۱۳۸۷
سلام رضا جان / خسته نباشی / من مسعود سعیدی هستم خاطرت هست ؟ اگه فرصت کردی یه سری به وبلاگ من بزن
urbanfurniture.blogfa.com
اگه اجازه بدی این مطلبت رو تو وبلاگم با نام خودت بذارم
پنجشنبه، ۱۸ مهر ۱۳۸۷
سلام .من دانشجوي ارشد معماري هستم.طرح من در ارتباط با طراحي landscapeاست و موضوع تحقيق در مورد مبلمان شهري و نقش آن در ارتباط با تاثير محيط بر مبلمان و بالعكس است .لطفا در اين زمينه اگر منبع معتبري مي شناسيد به من معرفي كنيد.
با تشكر
جواب ارسال شد
میل خود را چک کنید
شنبه، ۴ آبان ۱۳۸۷
باسلام این جانب دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری می باشم وبه دنبال مطالب بیشتر در زمینه مبلمان شهری با تاکید بر برنامه ریزی ان میباشم .اگر امکان ان میباشد در این زمین مرا یاری بفرمایید .
سه شنبه، ۱۴ آبان ۱۳۸۷
سلام من كارشناس خدمات عمومي سازمان منطقه آزاد ارس هستم،مي خواستم مطالب جديدي از طراحي مبلمان شهري بخصوص طرز قرار گرفتن نيمكت و سطلهاي زباله داشته باشم لطفا راهنمايي كنيد از همه كساني كه اين مطلب را ميبينند ميخواهم برايمemail بزنند.H_patron125@yahoo.com
پنجشنبه، ۳ بهمن ۱۳۸۷
سلام
من دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری هستم تحقیقی در مورد مبلمان شهری دارم به دنبال منبع هستم میتوانید به من کمک کنید
پنجشنبه، ۱۷ بهمن ۱۳۸۷
salam man daneshjoye tarahi sanaty hastam.agar matlabi dar mored satlhaye zobaleye parki darin ta movarakh 18/11 be mailam ersal konin 1 donya mamnoneton misham.beghole tablighe"HAM AKNON NIAZMANDE YARIE SABZETAN HASTYM"
mamnon
یکشنبه، ۲۰ بهمن ۱۳۸۷
من دانشجوی مهندسی شهرسازیم و برای پایان نامم احتیاج به منبعی برای طراحی مبلمان شهری برای معلولین دارم.ممنون می شم اگه کمکم کنین
دوشنبه، ۳ فروردین ۱۳۸۸
با سلام
من دانشجوی رشته ی طراحی صنعتی هستم.مطالبی در مورد طراحی شهری و طراحی آب نما ها و همینطور طراحی داخلی می خواستم.
از لطفتون ممنون می شم استاد
چهارشنبه، ۱۹ فروردین ۱۳۸۸
سلام
خیلی استفاده کردم با اجازه چند خطی از نوشته های با ارزشتون رو در تحقیقاتم استفاده کردم
شنبه، ۲۲ فروردین ۱۳۸۸
با سلام
من دانشجوي رشته شهر سازي هستم. مطلي درباره نظريه هاي ادراك محيط مي خواستم . لطفا اگر امكان دارد سريعتر بفرستيد
دوشنبه، ۲۴ فروردین ۱۳۸۸
سلام.خسته نباشین. من دانشجوی معماری هستم .یه مطلب در مورد انواع کیوسک مطبوعات و ایستگاههای اتوبوس لازم دارم.کمکم میکنید؟ مرسی.
سه شنبه، ۱ اردیبهشت ۱۳۸۸
سلام
من دانشجوی رشته برنامه ریزی اجتماعی هستم. دارم درباره ی مبلمان شهری و معلولین تحقیق می کنم. شدیدا نیاز به منابع معتبر دارم. اگه کمکم کنید خیلی ممنون می شم.
در ضمن از مطالب سایتتون با ذکر منبع استفاده کردم.
چهارشنبه، ۲ اردیبهشت ۱۳۸۸
سلام من دارم روی یک پروژه شهری کار می کنم و احتیاج به یک سری منابع و سایت معتبر در زمینه مبلمان شهری دارم.لطفا اگه اطلاعاتی دارید منو یاری کنید..ممنون
دوشنبه، ۷ اردیبهشت ۱۳۸۸
درود بر شما
من دانشجوی ارشد برنامه ریزی شهری هستم و میخواهم پایان نامه خود را در مورد مبلمان شهری و نقش آن در آرامش روحی و ذهنی شهروندان بنویسم و بشدت در مورد پافتن منابع لاتین و فارسی در مورد مبلمان شهری نیازمند کمک هستم
شنبه، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۸
متاسفانه دوستان "نظر در مورد محتوای مقاله" رو با " کمک برای انجام تکالیف درسی" اشتباه گرفته اند!
سه شنبه، ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۸
سلام لطفا ليستي از منابع موضوع مبلمان شهري را براي استفاده علاقمندان قرار بدهيد.ممنون
سه شنبه، ۱۲ خرداد ۱۳۸۸
سلام من دانشجوي معماري هستم. يه پروژه طراحي پارك دارم ولي برا مبلمانش مشكل پيدا كردم ميشه لطفا كمكم كنيد.
شنبه، ۲۴ مرداد ۱۳۸۸
سلام من خبرنگارم از همه کسانی که میتونن در زمینه موضوع مبلمان شهری به من کمک کنن میخوام واسم ایمیل بفرستن
minoogharaee@yahoo.com
جمعه، ۳۰ مرداد ۱۳۸۸
سلام من مدیر عامل یک شرکت تولید کننده مبلمان شهری هستم من خیلی خوشحال میشوم تا هموتنانم مرا در ساخت هرچه زیباتر و استاندارد تر این مجمو عه ها یاری نمایند اینجانب خود طراحی سازه های تولیدی خودرا انجام میدهم تلفن مستقیم:09121505780 email: neshatsport@yahoo.com
بهتر بود آدرس سایتتان را می نوشتید
پنجشنبه، ۱۲ شهریور ۱۳۸۸
با سلام
من دانشجوی مهندسی شهر سازی مشهد هستم لطف میکنید چند منبع ترجمه شده در مورد مبلمان شهری به من معرفی کنید.
با تشکر
سه شنبه، ۲۸ مهر ۱۳۸۸
سلام من در مورد استانداردهای مبلمان پارک مطالبی می خوام لطفا راهنمایی کنید.
شنبه، ۹ آبان ۱۳۸۸
سلام.من دانشجوی ارشد برنامه ریزی شهری هستم. موضوع پایان نامه ام در مورد مبلمان پارک ها می باشد. ممنون می شم که به من در این مورد در زمینه منابع و اطلاعات کمک کنین. من هم در صورت توان حتماً این لطف شما رو جبران خواهم کردم.
email: m.amelebafande@yahoo.com
یکشنبه، ۱۷ آبان ۱۳۸۸
با سلام. من دانشجوی ارشد برنامه ریزی شهری هستم.برای پایان نامم نیاز به منابعی برای استانداردهای مربوط به مکانیابی عناصر مبلمان شهری هستم. لطفا منو راهنمایی کنید. ممنونم.
پنجشنبه، ۲۱ آبان ۱۳۸۸
سلام من در مورد مبلمان شهری بخش مرکزی شهر اصفهان مقاله مینویسم لطفا کمکم کنید
یکشنبه، ۲۴ آبان ۱۳۸۸
سلام.من دانشجوی ارشد معماری منظر هستم. موضوع تحقیقم در مورد مبلمان پارک ها می باشد. ممنون می شم که به من در این مورد در زمینه منابع و اطلاعات کمک کنین.
شنبه، ۳۰ آبان ۱۳۸۸
سلام من دانشجوي كارشناسي ارشد برنامه ريزي شهري هستم پايان نامه من در مورد تبليغات شهري از لحاظ كالبدي اقتصادي اجتماعي از ديد برنامه ريز شهري است ميخواستم منابعي در رابطه با اين موضوع به من معرفي كنيد. ممنون
در این موضوعات منابع فارسی نیست ولی می توانید با کارشناس های تبلیغات خصوصا مدیران شرکتهایی که در تبلیغات محیطی دارای تجربه هستند صحبت کنید
یکشنبه، ۸ آذر ۱۳۸۸
من دانشجوی معماری هستم.و این ترم تحلیل فضاهای شهری دارم.من یک فایل پاورپوینت می خوام که فضای شهری درست اجرا شده را (از نظر مبلمان شهری،اجرای منظم پارکینگ ها و پیاده رو هاوغیره...)با فضای شهری نامنظم رو با عکس مقایسه کرده.که از مورد پروژه زیاد درست میکنند.نمی دونم اسم دقیقش چیه.اگه کسی داره به من ایمیل کنین.ممنون می شم.
saeedk214@yahoo.com
چهارشنبه، ۲۵ آذر ۱۳۸۸
شما هم چيزی بنويسيد
- لطفا در مورد موضوع و در صورت امکان فارسی بنویسید.
اگر نظر خصوصیای دارید و یا نظری دارید که با موضوع طرح شده نامرتبط است، لطف کنید و از طریق ایمیل مطرح کنید، ممنون و سپاسگزار
parviz AT gmail DOT com